woman-taking-notes

هرات، از جمله ولایات مهم در بخش فرهنگ وهنر در کشور است، که در هرات باستان فرهنگ نوشتن ومطالعه از سالیان زیادی نهادینه شده است وحتا دوره طالبان هم نتوانست از فعالیت در عرصه‌های فرهنگی بکاهد.

هرات، برعلاوه کتاب‌خانه عامه، دارای چندین کتاب‌خانه‌ی دولتی وخصوصی دیگر نیز می‌باشد که علاقه‌مندان به مطالعه به این مراکز مراجعه می‌کنند. در کنار آن، اکثر نهاد‌های دولتی وغیردولتی در هرات در داخل دفاتر‌شان حتما کتاب‌خانه‌ی کوچکی دارند که کارمندان در ساعات غیرکاری یا هم برای فعالیت‌های کاری‌شان از کتاب‌های آن استفاده می‌کنند.

با این‌حال، وجود کتاب‌هایی از نویسنده‌های افغان، یا هم کتاب‌هایی که در افغانستان چاپ شده است، در قفسه‌های این کتاب‌خانه‌ها بسیار اندک است.

به عقیده اهل فرهنگ در هرات، بحران اصلی نبود کتاب از نویسنده‌های افغان است که در کنار آن نبود مخاطب جدی برای نویسندگان افغان این مشکل را بیشتر کرده است.

روح‌الامین امینی، شاعر ونویسنده هراتی، به این باور است که عدم تلاش برای نوشتن در میان نویسندگان افغان، به این دلیل است که نویسندگی بر عکس دیگر کشورها، به عنوان یک شغل مطرح نیست.

امینی می‌گوید: “افغانستان شاید دشوارترین جا برای نوشتن، ونامناسبترین کشور برای نویسنده ها باشد واین مساله از چند جهت قابل بررسی است؛ اول این‌که در افغانستان به نویسندگی به عنوان یک کار حرفه‌ای دیده نمی‌شود و اکثر نویسنده‌های ما در کنار دیگر مشاغلی که دارند، دست به نویسندگی می برند.”

امینی باور دارد که اگر ازمنظری دیگر به کتاب و کتاب‌خوانی در کشور دیده شود این نکته را نباید از یاد برد که در طول سیزده سال گذشته این روند، رشد روزافزونی داشته است؛ چه از نگاه تولید کتاب و چه از نگاه مخاطبان که این نکته باعث ایجاد امیدواری‌ در این عرصه می‌شود.

شمار دیگری از نویسندگان هراتی نیز باور دارند که فرهنگ کتاب‌خوانی در هرات رو به افزایش است.

نقیب آروین، نویسنده وروزنامه‌نگار، به این اعتقاد است که چارچوب فرهنگ مطالعه وکتاب‌خوانی امروز، گسترده‌ تر از گذشته شده است وتنها به کتاب خواندن نمی‌توان به عنوان تنها عرصه فرهنگ مطالعه نگاه کرد.

به عقیدۀ وی مساله خواندن ومطالعه در این جامعه، پاسخ‌های واضحی دارد وبه این پاسخ‌ها باید مسایل بیرونی‌ را هم اضافه کرد که عبارت است از دنیای مجازی (انترنت) و دیگر موضوعات روز که در جهان اتفاق می افتد.

آگاهان امور فرهنگی هرات می گویند: فرهنگ کتابخوانی تنها در صورتی می تواند با سرعت بیشتر رواج یابد که دولت افغانستان به هدف ایجاد کتابخانه ها در شهر وولسوالی ها وهمچنین کمک به چاپ آثار نویسندگان افغان و چاپ و انتشار آنها برنامه های گسترده ای روی دست بگیرد.

علی احمد کاوه جامعهء شناس واستاد دانشگاه هرات می گوید که در افغانستان هنوز تحقیق مشخصی دقایق یا ساعات مطالعه افراد در روز مشخص نیست ونمی شود استدلال کرد که مطالعه افزایش یافته یا نه.

او میگوید بیشتر کتاب هایی که در بازار موجود است، کتاب های درسی وآموزشی می باشد وکتاب هایی برای مطالعه اندک است.

به گفته او با انتظاری که از هرات می رود وضعیت مطالعه قابل قبول نیست. به باور وی، باید فرهنگ مطالعه ترویج یابد ومشوق هایی از طریق ایجاد کتابخانه ها، رسانه ها، نمایشگاه های کتاب، پایین آوردن هزینه چاپ کتاب با هماهنگی های معارف، دانشگاه ها واداره اطلاعات وفرهنگ، برای گسترش فرهنگ مطالعه در نظر گرفته شود.

ساخت کتاب‌خانه، حمایت از نویسندگان، وایجاد زمینه‌های تشویقی برای مطالعه، بخشی از کارهایی است که باید انجام شود واین کارها نیز مستلزم برنامه‌ریزی و بودجه کافی و از همه مهم‌تر عزم جدی است.

ستوری

Storay K. — “Afghanistan, a Hard Place for Writing and Writers.” US Embassy, Kabul photo.