children-on-swingset

انسان‏ از نخستین ادوار زندگی اجتماعی متوجه بازگشت و تكرار فصول شد. نیاز به دانستن زمان كاشت وبرداشت، تقویم دهقانی وزراعتی را به وجود آورد كه زمان يخ‌بندان وموسم شکوفه‌ها را از يکديگر جدا می‌کرد.

نخستین محاسبه‌ی فصل ها در جوامع گذشته بر اساس گردش ماه كه تغییر آن آسانتر دیده می شد صورت گرفت، اما در نتیجه ناهماهنگی‌هايی كه تقویم قمری با تقویم دهقانی داشت، محاسبه وتنظیم تقویم بر اساس گردش خورشید صورت گرفت.

نوروز به عنوان اولین روز سال نو در بسیاری از کشورهای دنیا ازافغانستان، ترکمنستان، تاجیکستان، ازبکستان، قزاقستان، قرقیزستان، عراق، ترکیه، پاکستان، هندوستان گرفته تا روسیه، آلبانی، چین، جاپان، ایران وآذربایجان مورد تجلیل قرار می گیرد.

تجلیل از نوروز تاریخ کهن وسابقه ای بیش از۳هزار سال دارد و گفته می شود که بیش از ۳۰۰ میلیون سالانه را جشن میگیرند. گرچه تاریخ دقیق وپایه گذاران نوروز تعیین نشده است اما در برخی از متون فارسی نظیر شاهنامه وتاریخ طبری از جمشید وکیومرث وبرخی دیگر از هخامنشیان به عنوان پایه گذاران نوروز یاد شده است.

در این نوشته می خواهم نگاهی به پیشینه تاریخی نوروز، سنت ها وآیین های نوروزی و چگونگی برگزاری جشن نوروز در افغانستان داشته باشم. عمر نوروز را عده ای اندازه پیشینه اقوام آریایی می دانند. سفرهای نوروزی و میله گل سرخ یکی از برجسته ترین و با شکوه ترین آیین های نوروز در افغانستان می باشد، میله‌ی گل سرخ در مزار شریف در مدت چهل روز برگزار می شود که سبزه لگد کردن، بخشی از آن می باشد. بلند کردن جهنده زیارت سخی، برگزاری مسابقات ورزشی و جشن دهقان در روزهای نوروز از دیگر آیین ها و فرهنگ نوروزی در افغانستان می باشد. بازی ها و سرگرمی های نوروزی مثل بزکشی، کشتی پهلوانی، تخم جنگی، گدی پران بازی، چهارمغزبازی، کبک جنگی و خروس جنگی یکی از مهمترین ویژگی های روزهای اول سال و جشن نوروز در افغانستان است.

در مورد خوارک های ویژه نوروزی باید گفت که مردم در افغانستان برای روزهای نوروز به ویژه شب سال نو اقدام به پخت غذاهای خاصی می کنند، معمولا غذای سبزی چلو در این شب پخته می شود، نانوایی ها نیز دراین روزها نوعی کلچه می پزنند که به آن کلچه نوروزی می گویند وفقط در نوروز پخته می شود. گفتنی است که جشن نوروز در ولایت های افغانستان تقریبا به طور یکسان برگزار می شود اما در برخی از ولایت ها با سنت های جدا گانه ای نیز همراه می باشد. باید یاد آور شد که مجمع عمومی سازمان ملل در سال ۲۰۱۰ میلادی ماه مارچ را به عنوان روز جهانی جشن نوروز، به رسمیت شناخت و آن را در تقویم جهانی خود جای داد.

میترا

Metra — “Nawroz and Nawrozi Picnics.” Photo Fardin Waezi / UNAMA.